COMMISSION E      

UROPÉENNE           AVRUPA KOMİSYONU

Eğitim ve Kültür Genel Müdürlüğü

 

Mesleki Eğitim

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

‘KOPENHAG SÜRECİ’

 

MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİMDE KALİTE GÜVENCESİ

 

TEKNİK ÇALIŞMA GRUBU İLERLEME RAPORU

 

Aralık 2004

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Irtibat : fernanda.oliveira-reis@cec.eu.int; tel : +32 2 299.12.37

 

 

 

 

 

 

 

 

İÇİNDEKİLER

 

 

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                    Sayfa

I.          GİRİŞ                                                                                                             3

II.        ANA SONUÇLARA GENEL BİR BAKIŞ                                                  6

III.       UYGULAMAYA DÖNÜK İNİSİYATİFLER                                              9

            1. AVRUPA DÜZEYİNDE ALINAN İNİSİYATİFLER                                9

                 1.1  “Akran eğitimi” gezileri                                                                    9

                        1.1.1    Çalışma programı                                                                   9

                        1.1.2    Metodoloji                                                                              10

                        1.1.3    Belli başlı konular ve kararlar                                              12

                        1.1.4    Gezilerin değerlendirilmesi                                                   14

                 1.2  İncelemeler                                                                                        15

                 1.3  Bilgilendirme/Farkındalık yaratma faaliyetleri                                16

                        1.3.1    Mesleki Eğitim ve Öğretimde Kalite

                                     Güvencesine Yönelik Sanal Topluluk                                  16

                        1.3.2    Farkındalık yaratma etkinlikleri                                           17

                        1.4       LdV Programıyla olan sinerjinin artırılması             18

            2. ULUSAL DÜZEYDE ALINAN İNİSİYATİFLER                                                18

IV.       GELECEK İÇİN ÖNERİLER                                                                      25

V.        SONUÇLAR                                                                                                  28

           

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                        


I.       GİRİŞ

 

Mesleki eğitim ve öğretimde kalite güvencesi ve gelişimi, arz ve talep arasındaki uyumu, istihdam edilebilirliği ve eğitime erişimi iyileştirme bakımından mesleki eğitim ve öğretimin “sonuçlarının” etkililiğini artırma yoluyla, bilgiye dayalı bir topluma geçişin desteklenmesindeki temel araçlardan biridir. Ayrıca, bu aracın Avrupa Birliği içinde eğitim hizmetinde karşılıklı güvenin artırılması ve dolayısıyla hareketliliğin ve yaşam boya öğrenmenin desteklenmesindeki rolü çok önemlidir.

 

Üye Devletler içindeki ve bu devletler arasındaki mesleki eğitim ve öğretim sistemlerinin ve kalite yaklaşımlarının çeşitliliği ve karmaşıklığı göz önüne alındığında, karşılıklı güveni artırmak için kalite güvencesi alanındaki politika düzeyinde ve uygulamaya dönük gelişmelerin şeffaflığının ve tutarlılığın iyileştirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır.

 

Avrupa’nın eğitim ve öğretim sistemlerini 2010’dan itibaren bir dünya referansı haline getirmek şeklinde 2002 yılında Barselona Avrupa Konseyi tarafından konulan hedef, kalite konusunu nispeten uzun bir süre için topluluğun politika gündeminin merkezine yerleştirmektedir.

 

Mesleki Eğitim ve Öğretimde Avrupa Düzeyinde İşbirliğinin Artırılmasının Teşvik Edilmesi hakkındaki Konsey Kararı[1] ve Mesleki Eğitim ve Öğretimden Sorumlu Avrupa Bakanlarının Deklarasyonu[2] (‘Kopenhag süreci’) Barselona hedefine ulaşılması yolunda atılan temel bir adım olmuştur.

 

 

‘KOPENHAG SÜRECİ’

 

Konsey Kararı ve Deklarasyon, Barselona Avrupa Konseyi’nin Mart 2002’de, Bologna sürecine benzer ancak mesleki eğitim ve öğretim alanına uyarlanmış bir eylemin teşvik edilmesi dahil olmak üzere, diploma ve yeterliliklerin şeffaflığını sağlayacak araçların getirilmesi yönündeki talebine cevap vermektedir.

Karar, Üye Devletleri ve Komisyonu, kendi sorumlulukları çerçevesinde, aday ülkeleri ve EFTA-EEA ülkelerini ve ayrıca Sosyal Ortakları kabul edilmiş olan önceliklerin uygulanmasına dahil etmeye çağırmaktadır. Bu kararın ardından, Avrupa Birliği ve aday ülkelerin mesleki eğitim ve öğretimden sorumlu bakanları tarafından Deklarasyon kabul edilmiş ve Sosyal Ortaklar tarafından bu Deklarasyon Avrupa düzeyinde onaylanmıştır. Hem Karar hem de Deklarasyon mesleki eğitim ve öğretimde işbirliğinin artırılmasının destekleyen ilkeleri tanımlamaktadır.

Kopenhag süreci ilk olarak nitelik ve yeterliklerin şeffaflığına, mesleki eğitim ve öğretimde kredi aktarımına ve kalite güvencesine yönelik ortak bir çerçevenin geliştirilmesine odaklanmaktadır. Bu öncelikler, karşılıklı güveni, şeffaflığı ve yeterlik ve niteliklerin tanınmasını teşvik etmeyi, dolayısıyla hareketliliği artırmaya ve yaşam boyu öğrenmeye erişimin kolaylaştırılmasına yönelik bir temelin kurulmasını hedeflemektedir.

Kopenhag’da bakanlar tarafından verilen yetki, Üye Devletlerin, Komisyon’un, aday ülkelerin EFTA-EEA ülkelerinin ve Avrupa Sosyal Ortaklarının temsil edildiği teknik çalışma grupları aracılığıyla uygulanmaktadır. Cedefop teknik çalışma gruplarına (TÇG) katılmakta ve teknik ve bilimsel destek sağlamaktadır ve Avrupa Eğitim Vakfı (AEV) grupta temsil edilmeyen aday ülkelerle bağlantı içindedir.

Bu süreç, ‘Kopenhag Koordinasyon Grubu’ (CCG) tarafından koordine edilmektedir. Bu grup aynı zamanda ulusal düzeyde etkili işbirliği düzenlemelerinin geliştirilmesi ihtiyacına eğilmektedir. CCG bütün Üye Devletlerin, aday ülkelerin ve EFTA-EEA ülkelerinin ve Avrupa Sosyal Ortaklarının temsilcilerinden oluşmaktadır.

Hükümet temsilcileriyle beraber Üye Devletlerin Sosyal Ortaklarının temsil edildiği, resmi üç taraflı bir organ olan ACVT’den resmi görüşü sorulmakta ve ACVT politika gelişmeleri hakkında tamamen bilgilendirilmekte ve bunları tartışmaya davet edilmektedir. DGVT stratejik konularla yakında alınacak inisiyatifler hakkında resmi olmayan tavsiyesini vermektedir.

2004’ün sonundan itibaren, mesleki eğitim ve öğretimden sorumlu bakanlar, Avrupa Komisyonu ve Sosyal Ortaklar ilerlemeyi gözden geçirmekte ve gelecekteki öncelikler ve stratejiler için tavsiye vermektedirler (Maastricht’teki toplantı, Aralık 2004).

 

 

Komisyon, Üye Devletler, sosyal ortaklar, EEA – EFTA ülkeleri ve aday ülkeler arasında Kalite Güvencesi konusundaki işbirliği halinde yapılan müteakip çalışmanın bir sonucu olarak, Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesi (CQAF), ortak görüş oluşturulması ve Üye Devletlerin deneyimlerinden yararlanılması yoluyla geliştirilmiştir.

 

Bu çerçeve Üye Devletlerde, mesleki eğitim ve öğretimdeki kalite sistemlerinin geliştirilmesini ve gerektiğinde reformunu desteklemek üzere tasarlanmıştır. Bu çerçeve, Üye Devletlerin ve katılan ülkelerin kalite güvencesi alanındaki kendi politika ve uygulamalarını iyileştirme, denetleme ve değerlendirmelerine yardımcı olmak üzere ortak bir referans sistemi ve somut referans araçları sunmaktadır.

 

Mesleki eğitim ve öğretimde işbirliğinin artırılmasını destekleyen temel ilkelerden biri, bu işbirliğinin Eğitim ve Öğretim 2010 çalışma programı bağlamında Avrupa Konseyi tarafından konulan 2010 hedefine dayanması gerektiğidir.

 

Konseyin (Eğitim) Avrupa Konseyine Eğitim ve Öğretim 2010 Çalışma Programı[3] hakkında sunduğu 2004 Ortak Geçici Rapor, Kopenhag sürecinin temel başarılarını içermekte ve ortak kalite güvencesi çerçevesinin rolünü vurgulamaktadır.  Rapor, etkili bir Avrupa iş piyasasını desteklemek için bir Avrupa Yeterlilikler Çerçevesine olan ihtiyacın altını çizmekte ve bu bağlamda şunları göz önünde bulundurmaktadır:

 

“mesleki eğitim ve öğretime yönelik ortak kalite güvencesi çerçevesi (Kopenhag Deklarasyonu’nun izlenmesinin bir parçası olarak) ve “kalite güvencesine yönelik olan ve kabul edilmiş bir takım standartların, prosedür ve yönergelerin geliştirilmesi[4] (Bologna sürecine uygun ve eğitim ve öğretim sistemlerinin hedeflerine ilişkin çalışma programının bir parçası olarak) Avrupa’nın başlıca öncelikleri olmalıdır[5]”.

 

28 Mayıs 2004’teki Eğitim Konseyi toplantısı, Mesleki Eğitim ve Öğretimde Kalite Güvencesine ilişkin kararlarında (http://www.europa.eu.int/comm/education/policies/2010/et_2010_en.html ) Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesi yaklaşımını onaylamaktadır. Kararlar, Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesinin, ‘bir yandan Üye Devletlerin kendi sistemlerinin gelişmesi bakımından sorumluluklarına bütünüyle respect ederken diğer yandan Üye Devletlerin politika inisiyatifleri arasındaki şeffaflığı ve tutarlılığı artırmaya katkıda bulunabileceğini’, ve ‘yerinde bir ortak Avrupa çerçevesi ve kalite güvencesine sistematik bir yaklaşım teşkil ettiğini(...)’ vurgulamaktadır. Konsey, hem Üye Devletleri hem de Komisyon’u ilgili yetki alanlarında:

 

  • şimdiki ve gelecekteki ulusal ve Topluluğa ait politika araçlarından mümkün olan en iyi şekilde yararlanırken OKGÇ’yi gönüllülük temelinde teşvik etmeye,

 

  • ulusal ve bölgesel sistemlerin iyileştirilmesinde OKGÇ’nin katma değerinin ne olduğunu değerlendirmek üzere uygulamaya dönük inisiyatiflerin ilgili paydaşlarla beraber geliştirilmesine,

 

  • Kopenhag Deklarasyonu ve Ortak Geçici Raporla tutarlılığı teşvik etmek üzere mesleki eğitim ve öğretimden sorumlu başlıca aktörler arasında ulusal ve bölgesel düzeydeki faaliyetlerin koordine edilmesine,

 

  • işbirliğinden yana ve gönüllülük temeline dayanan ağların deneysel olarak kurulmasını teşvik etmeye (Bu, şimdiki ve bir sonraki nesil eğitim ve öğretim programlarına dayanan en iyi uygulamaların uluslar arasında alışverişini sağlayacaktır.)

 

  • uygun olduğu yerde Üye Devletlerin kendi sistemlerini denetleme ve değerlendirmelerine yardımcı olacak ortak ölçüm araçlarının kullanımını keşfetmeye davet etmektedir.

 

Daha yakın zamanda, Mesleki eğitim ve öğretimde artan Avrupa İşbirliğinin gelecekteki öncelikleri hakkındaki Konsey Kararları, 19 Aralık 2002[6] tarihli Konsey Kararını gözden geçirerek aşağıdakiler üzerinde mutabık kalmıştır:

 

  • ‘ulusal düzeyde öncelik şunlara verilmelidir’,

 

‘Mesleki eğitim ve öğretim sistemlerinin ve uygulamalarının, örneğin (...) kalite güvencesi (...) konusunda, reform ve gelişimini destekleyecek ortak araç, referans ve ilkelerden yararlanılması’, ‘Üye Ülkelerde ulusal, bölgesel ve yerel düzeylerde paydaşlarda farkındalık yaratılması ve bu araçlar arasındaki karşılıklı bağların güçlendirilmesi dahil olmak üzere(...)’ ve,

 

‘özellikle kalite güvencesi konusunda ulusal, bölgesel ve yerel düzeydeki gelişmelerle ilgili bütün ortakların sistematik bir şekilde katılımı yoluyla mesleki eğitim ve öğretimin geçerliliğinin ve kalitesinin artırılmasına’.

 

  • Avrupa düzeyinde öncelik, ‘Kopenhag sürecinin önceliklerinin sağlamlaştırılmasına ve somut sonuçların uygulanmasının kolaylaştırılmasına’ (…) verilmelidir.

 

Ayrıca, Konsey, Üye Devletleri ve Komisyon’u kendi yeterlilik alanları içinde:

 

  • Eğitim ve Öğretim 2010 çalışma programı çerçevesinde, Ortak Geçici Rapora uygun olarak, Avrupa düzeyinde eğitim ve öğretim süreçlerini rasyonalize ve streamline etmeye,

 

  • Ulusal yaşam boyu öğrenme stratejilerinin uygulanması bağlamında “Eğitim ve Öğretim 2010” hakkındaki bütünleşmiş iki yıllık raporun bir parçası olarak ulusal düzeyde bütün ilgili paydaşları dahil ederek mesleki eğitim ve öğretimin gelişmesine yönelik kaydedilen ilerlemeler ve gelecekte yapılacak faaliyetler hakkında bilgi sağlamaya davet etmektedir.

 

Son olarak, ‘Avrupa içinde kalite güvencesi sistemlerinin ve değerlendirmelerinin karşılıklı olarak tanınması amacına somut bir şekilde’ katkıda bulunmayı hedefleyen, yüksek öğretimde kalite güvencesinde daha ileri düzeydeki Avrupa işbirliği hakkındaki Konsey ve Avrupa Parlamentosunun Tavsiyesinin kabulü, şüphesiz mesleki eğitim ve öğretimle kalite güvencesi ve hizmet sağlayıcılarının değerlendirmesine ilişkin Yüksek Öğretim inisiyatifleri arasındaki işbirliği ve bunların kaynaştırılmasına yönelik yeni yollar açacaktır.

 

14 Aralık 2004’te mesleki eğitim ve öğretimden sorumlu bakanlar, Avrupa Komisyonu ve Sosyal Ortaklar, 2002 Kopenhag’dan sonra kaydedilen ilerlemeyi takip etme amacıyla, bu zamana kadarki ilerlemeyi gözden geçirmek, başarıları tasdik etmek ve öncelik ve stratejiler hakkında tavsiye vermek üzere Maastricht’te bir toplantı yapmıştır. Bu toplantının ardından uygulamaya ilişkin somut konuları tartışmak üzere daha geniş ölçüde paydaşların katıldığı bir konferans düzenlenmiştir.

 

Bu rapor, 2003–2004 döneminde mesleki eğitim ve öğretimde Avrupa İşbirliğinin belli başlı çıktılarına genel bir bakış sunmaktadır. Bununla beraber, hem ulusal hem de Avrupa düzeylerinde alınan ve Mayıs ve Kasım 2004 tarihli Konsey Kararlarıyla uyumlu olan,  uygulamaya dönük inisiyatifler özellikle vurgulanmaktadır.

 

Bu rapor, TÇG’nun görevlendirmesinde öngörülen rapor verme faaliyetinin bir parçası olarak, Kopenhag Koordinasyon Grubu, Mesleki Eğitim İstişare Komitesi ve Mesleki Eğitim Genel Müdürlüklerinin dikkatine sunulmak üzere hazırlanmıştır.

II. ANA SONUÇLARA GENEL BİR BAKIŞ[7]

 

Konsey Kararı ve ‘Kopenhag Deklarasyonu’ mesleki eğitim ve öğretimde kalite güvencesine yönelik politika gündemini ortaya koymaktadır:

 

“Mesleki eğitim ve öğretimde ortak kriterler ve ilkelerle beraber değişim modelleri ve yöntemlerine özellikle yoğunlaşarak kalite güvencesinde işbirliğinin teşvik edilmesi”

 

Bu gündem, Komisyon tarafından düzenlenen ve ACVT tarafından onaylanan, politika gündeminin içeriğini eylemsel hedefler şeklinde ifade eden ve zaman çizelgesi yönergesi veren bir görevlendirmeye göre Teknik Çalışma Grubu aracılığıyla uygulanmaktadır.

 

 

 

TEKNİK ÇALIŞMA GRUBUNUN MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİMDE KALİTEYE İLİŞKİN GÖREVLERİ

 

1)      mevcut ulusal ve uluslararası standart ve normları, bunların uygulanmasını, güçlü ve zayıf taraflarını incelemek;

2)      Avrupa düzeyinde kalitenin geliştirilmesine yönelik ortak temel kriterleri belirlemek;

3)      iyi uygulama temelinde, mesleki eğitim ve öğretime yönelik, sistemler düzeyinde sınırlı bir tutarlı kalite göstergeleri kümesi geliştirmek;

4)      ortak temel kriterlere ve gösterge kümesine dayanan eylemsel bir yaklaşım geliştirmek. Bu çeşit bir yaklaşım kalite güvencesi için öz-değerlendirmeyi destekleyecek somut yöntemleri ve uygulama araçlarını, aynı zamanda yönerge ve ön denetim listelerini dahil etmelidir;

5)      belirli konularda ülkeler arasında ortak yapılacak faaliyetler geliştirmeye yönelik işbirliği çerçevesine ilişkin bir teklifin ana hatlarını oluşturmak, iyi uygulamanın paylaşımını ve farklı düzeylerde gönüllü akran değerlendirmesinden yararlanılmasını teşvik etmek. Buna, eylemsel yaklaşımın Üye Devletler tarafından denetlenmesi dahil olmalıdır (yukarıda Md. 4’e bakınız);

6)      Üye Devletlerin ve ilgili paydaşların bu grubun çalışmalarının sonuçlarından ve gelişmelerden ve Kalite Forum’unun takibinden, özellikle Cedefop tarafından kurulmuş olan elektronik platform yoluyla düzenli olarak haberdar edilmesini sağlamak;

7)      Sistematik olarak koordinasyon grubuna ve ACVT’ye rapor vermek;

8)      1,2 ve 3 nolu maddelerin sonuçlarını ortaya koyan ve 4 ve 5 nolu maddelere yönelik bir temelin ana hatlarını çizen bir raporu Ekim 2003’te Komisyon’a sunmak. Komisyon’un teklifleri görüş almak üzere ACVT’ye sunulacaktır.

 

 

Bu görevler, Teknik Çalışma Grubunun 2003 ve 2004 yılı çalışma programları için bir temel oluşturmuştur.

 

2003 çalışma programı öncelikle mesleki eğitim ve öğretimde kalite güvencesine yönelik eylemsel bir yaklaşımın gelişmesine yoğunlaşmıştır[8]. Bu görevlere uygun olarak, Teknik Çalışma Grubu, mevcut ulusal ve uluslararası standart ve normların kullanımına ilişkin bir altyapı belgesine son şeklini vermiştir (görevlerin 1. maddesi)[9]. Çalışma programı aynı zamanda Avrupa düzeyinde kalitenin geliştirilmesine yönelik ortak temel kriterleri (görevlerin 2. maddesi)[10] ve bir göstergeler kümesini (görevlerin 3. maddesi)[11] belirlemiştir.

 

Etkili kalite güvencesini garanti edebilmek için sistematik bir yaklaşımın gerekli olduğunu göz önünde bulundurarak, temel kriterler sistemik ve eylemsel bir çerçeveyle bağlantılı olarak belirlenmiştir (görevlerin 4. maddesi): Avrupa öz-değerlendirme kılavuzu[12] gibi uygulama araçlarını içeren Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesi (OKGÇ)[13].

 

Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesi (OKGÇ)

 

Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesi politika yapıcılara ve uygulamacılara, mevcut kalite güvencesi modellerinin nasıl çalıştığını daha iyi anlamalarına, iyileştirme gerektiren hizmet alanlarını belirlemelerine ve bunları ortak nicel ve nitel referanslara dayanarak nasıl iyileştireceklerine dair kararlar almalarına yardımcı olmak üzere tasarlanmış bir çapraz okuma aracı olarak değerlendirilebilir. Hem sistem hem de mesleki eğitim ve öğretim hizmet sağlayıcıları düzeyine uygulanabilir ve Üye Devletler içinde ve arasındaki en iyi uygulamaların tespit edilip sınıflandırılmasını sağlar.

 

Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesi dört özelliği içinde barındırmaktadır:

 

-         Üye Devletlerde uygun düzeylerde mesleki eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesinin güvencesine ve geliştirilmesine bir yaklaşım modeli;

-         bir değerlendirme ve gözden geçirme yöntemi: dış değerlendirmeyle birleşmiş olan öz-değerlendirme vurgulanmaktadır;

-         bir denetleme sistemi: ulusal ya da bölgesel düzeyde gerektiği şekilde belirlenmelidir, ve mümkünse Avrupa düzeyinde gönüllü akran görüşüyle de birleştirilmelidir;

-         bir ölçüm aracı: Üye Devletlerin kendi sistemlerini ulusal, bölgesel ya da yerel düzeylerde denetleme ve değerlendirmesini kolaylaştırmayı hedefleyen bir göstergeler kümesi.

 

Model, birbiriyle bağlantılı dört öğeyi içermektedir:

 

  • Planlama
  • Uygulama
  • Değerlendirme
  • Gözden geçirme

 

Bu öğeler kalite döngüsünü oluşturmaktadır ve bunlardan her birine ve aynı zamanda bütün bu öğelerin çapraz bir boyutu olan metodolojiye yönelik temel kalite kriterleri üzerinde ortak karara varılmıştır.

 

Değerlendirme ve gözden geçirme konusunda ise, bağımsız ve uygun bir üçüncü taraf organ tarafından gerçekleştirilen periyodik dış denetlemeyle beraber öz değerlendirme kaliteyi değerlendirme ve değerlendirmenin, sistem ve hizmet sağlayıcı düzeylerinde kalitenin sağlanması ve geliştirilmesinin geçerli bir yöntemi/aracı olarak görülmektedir. Teknik Çalışma Grubu, bir Avrupa kılavuzu olarak, her iki düzeye yönelik örnek öz-değerlendirme yönergeleri tasarlamıştır.

 

Denetleme sistemleri, mekanizmalar ve prosedürlerin, yönetişimde deregülasyon işlevinin bir parçası olduklarından ve ulusal sistemler, alt-sistemler ve kurumların kendileri gibi çeşitlilik gösterebileceklerinden ulusal ya da bölgesel düzeyde gerektiği şekilde belirlenmeleri gerekmektedir.

 

Kalitenin ve bunun her düzeydeki bileşenlerinin ölçümü kalite yönetiminin temel konularından biridir. Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesi, mesleki eğitim ve öğretimin kalitesinin ölçülmesi ve değerlendirilmesi için ortak bir göstergeler kümesi önermektedir.

 

 

 

AVRUPA ÖZ-DEĞERLENDİRME KILAVUZU

 

Teknik Çalışma Grubu’nun görevlerinin bir parçası olarak, Üye Devletlerin iyi uygulamaları üzerinde temellenen bir Avrupa öz-değerlendirme kılavuzu geliştirilmiştir.

Avrupa öz-değerlendirme kılavuzu öncelikle mesleki eğitim ve öğretim hizmet sağlayıcılarına hitap etmekte ve somut kalite kriterleri ve açıklayıcı ifadelerle, çeşitli ülkelerden örnekler vererek, öz-değerlendirmenin uygulanma yolları hakkında rehberlik sağlamaktadır. Sistemler düzeyinde öz-değerlendirmenin uygulanmasına yönelik bir kılavuz da içermekte ve öz-değerlendirmeye yönelik mevcut çeşitli çerçevelere genel bir bakış atmaktadır.

 

 

Teknik Çalışma Grubu 2004 çalışma programı ulusal ve Avrupa düzeylerinde alınan uygulamaya dönük inisiyatiflere yoğunlaşmıştır ve, işbirliği çerçevesinde öngörülen faaliyetlerin (görevlerin 5. maddesi) bir kısmının uygulanması yoluyla Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesi’nin geçerliliğinin ince ayarının yapılmasını ve buna değer biçmeyi hedeflemektedir.

 

2003’ten itibaren Cedefop tarafından kurulmuş ve yürütülmekte olan Sanal Topluluk, grubun çalışmalarının sonuçları ve gelişmeler hakkında Üye Devletleri ve ilgili paydaşları bilgilendirmektedir. Ayrıca, yeni Üye Devletlere ve aday ülkelere yönelik olarak hedef kitlelere yönelik farkındalık yaratma faaliyetleri düzenlenmiştir (görevlerin 6. maddesi).

 

Kopenhag Koordinasyon Grubuna ve ACVT’ye düzenli olarak rapor verilmiş (madde 7) ve Komisyon, çalışmaların devamı için 2003’te bir teklif sunmuştur (madde 8).

 

Kopenhag Deklarasyonuyla başlatılan işbirliği çerçevesi içinde 2003-2004’te yapılan çalışmaların, grubun iki yıllık görevlendirmesinin bütün maddelerine cevap verdiğine dair ortak bir anlayış vardır. Dolayısıyla bu görevlendirme, 2003 ve 2004 Çalışma Programlarının büyük çoğunluğu gibi yerine getirilmiş olarak değerlendirilebilir.

 

Lizbon hedefleri ve Barselona Avrupa Konseyi tarafından Mart 2002’de konan, Avrupa eğitim ve öğretim sistemlerini 2010’dan itibaren bir dünya kalite referansı yapma hedefine doğru etkili ilerleme, her halükarda Avrupa düzeyinde sürdürülebilir işbirliğini ve Üye Devletlerin ve katılan ülkelerin somut faaliyetleri uygulamada etkili bir bağlılığını gerekli kılmaktadır. Bunlar, her düzeyde ve daha geniş bir coğrafi alanda sosyal ortakları birleştiren kapsayıcı ağlarda, bu zamana kadar elde edilen başarıların geçerliliğini sağlamlaştırmalı ve artırmalıdır.

 

Mayıs ve Kasım aylarındaki Konsey Kararları, Avrupa işbirliği sayesinde bu zamana kadar ulaşılan başarılarla uyum içinde, ülkeler içinde ve arasında böyle bir çalışmaya duyulan ihtiyacı doğrulamaktadır.

II.          UYGULAMAYA DÖNÜK İNİSİYATİFLER

 

1. AVRUPA DÜZEYİNDE ALINAN İNİSİYATİFLER

 

Avrupa düzeyinde OKGÇ’yi teşvik etmek için somut inisiyatifler alınmıştır. Bu inisiyatiflere farklı düzeylerdeki ilgili paydaşlar dahil edilmiş ve referanslar, ortak çerçevenin geçerliliğinin değerlendirilmesi için bazı ilk öğeleri sağlamıştır.

 

‘Kopenhag süreci’ tarafından başlatılan Avrupa işbirliği ulusal düzeyde ve Avrupa düzeyinde alınması gereken gönüllü inisiyatiflere yönelik ortak teklifler ve kılavuzlar temeli üzerinde ortak görüş oluşturulmasının teşvik edilmesi için bir kaldıraç olmuştur. Bu işbirliği aynı zamanda bu inisiyatiflerin uygulanmasını teşvik etmek için de bir kaldıraç olmuş, dolayısıyla Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesi ilke ve kriterlerini biçimlendirmiştir.

 

Bu zamana kadar, bu gibi inisiyatifler, Cedefop’un teknik ve bilimsel desteği ve Avrupa Eğitim Vakfının katkısıyla beraber, Teknik Çalışma Grubu ve Komisyon’un teşvikine dayanmıştır. Avrupa düzeyinde alınan inisiyatifler şu şekilde gruplandırılabilir: “Akran eğitimi” gezileri; İncelemeler; Bilgilendirme/Farkındalık yaratma faaliyetleri; Leonardo da Vinci Programıyla olan sinerjinin artırılması.

 

1.1  “Akran eğitimi” gezileri

 

Teknik Çalışma Grubunun çalışmalarını daha ileri taşımanın bir yolu olarak akran eğitimi gezilerine özel bir önem verilmiştir. Bu geziler sistemler düzeyinde ve kurumsal düzeyde iyi uygulamaların paylaşımını ve karşılıklı öğrenmeyi, bilgi akışlarını etkinleştirerek ve çeşitli kalite sistemlerinin Avrupa’da nasıl işlediğine dair bilgiyi çoğaltarak ve dolayısıyla Avrupa hedeflerine ulaşılmasına katkıda bulunarak kolaylaştırmaktadır. Öncelikle kendi politikalarını ya da politika yaklaşımlarını geliştirmeye gönüllü akran ülkeler için seçilmiş iyi uygulamaların aktarılabilir öğelerinin belirlenmesine yoğunlaşırken, bu yöntem aynı zamanda ev sahibi ülkedeki politika gelişimine de katkıda bulunabilir.

 

Grup tarafından 2004 için bir Avrupa akran eğitimi çalışma programının ana hatları çizilmiştir. Geziler deneyim paylaşımları ve müzakereler düzenlemek için Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesinin temel öğe ve ilkeleri üzerinde temellenmektedir. Bu geziler paylaşım ve müzakereler, denetleme, değerlendirme ve nihai rapora girdi sağlayan “ülke çapında analiz”le desteklenmektedir. Program, hem sistem hem de hizmet sağlayıcı düzeylerine hitap etmiş ve seçilmiş olan öncelikli konulara yoğunlaşmıştır.

 

1.1.1        Çalışma programı

 

2004’te öncelikli belli konulara göre dört akran eğitimi gezisi düzenlenmiştir.

 

 

 

 

Akran eğitimi gezileri

Ev sahibi ülke:

Katılan ülkeler

Gezilerin tarihi

Ülke çapında analizlerin zaman çizelgesi

1. Kalite göstergeleri hakkında akran eğitimi +’ülke çapında analiz

Finlandiya

A, I, F, DK, D, N, S

Haziran 2004

Mart – Temmuz

2. ‘Arz ve talep uyumunun iyileştirilmesi’ hakkında akran eğitimi, (seçilen sektörlerden/dallardan somut olay örnekleri) +’ülke çapında analiz

Fransa

P, ROM, NL, IRL, A, DK

Haziran 2004

Nisan – Eylül

3. Eğitim hizmeti sağlayıcılarının öz-değerlendirmesi hakkında akran eğitimi +’ülke çapında analiz

İngiltere

ROM, NL, FIN, D, S, P, N, I, A, DK

Ekim 2004

Mart – Temmuz

4. Kalite güvencesine yönelik modeller ve uygulamalar hakkında akran eğitimi + ’ülke çapında analiz

Danimarka

D, I, P, ROM, NL, S, N, IRL, A, FIN

Ekim 2004

Mayıs - Kasım

 

1.1.2         Metodoloji

 

Geziler gönüllü katılım temelinde düzenlenmiştir. Öncelikli her konu için, ev sahibi ülkeler, söz konusu alanda önemli ya da iyi olarak görülen uygulamalara göre belirlenmiştir. Akran ülkelerse ulusal önceliklere göre kendi belli menfaatlerine dayanarak belirlenmiştir. Dört akran eğitimi gezisinin her biri, Üye Devletler arasında deneyim paylaşımını ve karşılıklı öğrenmeyi desteklemeyi hedefleyen belli bir yöntemi takip ederek düzenlenmiştir. Bütün taraflar (ev sahibi ve akran ülkeler) Cedefop’un teknik ve bilimsel desteğinden yararlanan gezilerin düzenlenmesine aktif katkılarda bulunmuştur. Metodoloji, Teknik Çalışma Grubunun çalışma programının uygulanma sürecinde şekillenmiştir. Başlıca öğeleri aşağıdaki gibi tarif edilebilir.

 

  • Ortak bir analitik çerçeve

 

Akran eğitimi gezileri işe sıfırdan başlamamıştır. Her bir akran eğitimi gezisi, Teknik Çalışma Grubunun geliştirdiği ve peşinen kabul ettiği ortak kalite güvencesi çerçevesine (OKGÇ) dayanmıştır. Bu çerçeve “ortak bir Avrupa dili” – farklı ulusal sistemlerin anlaşılmasını sağlayan bir anahtar, deneyim paylaşımı ve müzakereler için referans - olma işlevini görmüştür.

 

  • Odaklanmış deneyim paylaşımı

 

Her bir akran eğitimi gezisi bütün çerçeveyi referans olarak alsa da, Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesi’nin belli bir öğesine odaklanmıştır:

 

-   Teknik Çalışma Grubu tarafından geliştirilen kalite göstergeleri Finlandiya’daki akran eğitimi gezisinin başlangıç noktası olmuştur;

-         arz ve talebi uyumlu hale getirme süreci kalite güvencesi sürecinin ve dolayısıyla Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesi’nin de temel konularından biridir (planlama karşısında eğitim/öğrenmenin çıktı ve sonuçlarının geçerliliği): bu konuya Fransa’daki akran eğitimi gezisinde sektör düzeyinde değinilmiştir;

-         kalite güvencesinde öz-değerlendirmenin rolü, ve bir ortak referans aracı olarak öz-değerlendirmeye yönelik bir Avrupa kılavuzu İngiltere’deki akran eğitimi gezisinin odağı olmuştur;

-         Danimarka’daki akran eğitimi gezisi esnasında mesleki eğitim ve öğretimde kaliteye Danimarka yaklaşımı ışığında Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesi’ne ayna tutulmuştur.

 

·        Ulusal sistemlere ilişkin bilginin sağlanması (ülke çapında analizin ilk aşaması)

 

Her bir akran eğitimi gezisi katılan bütün ülkeler tarafından (ev sahibi ve akran ülkeler) ulusal sistemler hakkında sağlanan bilgiye dayanarak hazırlanmıştır. Bu bilgi tercihen gezilere gelecekte katılacaklar olanlar  tarafından doldurulmak üzere hazırlanmış, yarı-standardize, konulara göre düzenlenmiş, spesifik bir anket yoluyla toplanmıştır. Toplanan bilgi, müzakerelerde değinilmesi gereken ortak temel konulara işaret ederek,  tartışılmakta olan çeşitli konulara göre analiz edilmiş ve özetlenmiştir. Mümkün olduğu yerde, bu ilk durum tespiti çalışma belgesi ülkeler arası karşılaştırmaları bütünleştirmiş ve ulusal yaklaşımları çeşitli modellere göre, bu modellerin güçlü ve zayıf yönlerinin altını çizerek, kümelendirmiş.

 

Bu prosedür sadece katılan bütün ülkelere ait konuyla bağlantılı temel bilgiyi sağladığı için değil, aynı zamanda her birinin kendi ulusal altyapısı hakkında düşünmesinin yarattığı etkiden dolayı da kabul görmüştür. Dolayısıyla bu prosedür, duyarlığı teşvik etmenin ve ortak sorunlar hakkında farkındalık yaratmanın bir yolu olmuştur.

 

Durum tespiti belgesiyle beraber ulusal bilgi akran eğitimi gezilerine katılanlara dağıtılmıştır ve ayrıca Cedefop tarafından kurulmuş olan kalite güvencesine yönelik sanal topluluk yoluyla dünya çapında bir kitlenin de erişimine açık tutulacaktır.

 

 

 

 

  • Gezi esnasında öğrenme sürecinin örgütlenmesi

 

Ulusal katkıların analizi ortak temel soruların belirlenmesine yol açmış ve böylelikle gezinin çalışma programının ana hatlarının çizilmesine katkıda bulunmuştur. Bu çalışma programı Cedefop tarafından, ziyaretlerin her birine bilimsel destek sağlamak amacıyla tayin ettiği yetkin bir uzmanın desteğiyle ev sahibi ülke tarafından hazırlanmıştır.

 

Geziler esnasında, üzerinde çalışılan konuyu farklı açılardan ele alan çeşitli ulusal oyuncular tarafından sunumlar yapılmıştır. Bu sunumlar politika hedefleri, mevcut durum ve ülkede kalite güvencesi ve gelişimine farklı perspektifleri içermiştir. Ayrıca kalite sisteminin ieymsel ve teknik öğelerine değinilmiş ve dolayısıyla ev sahibi ülke hakkında çok sayıda bilgi sağlanmıştır.

 

Hükümet temsilcilerinin katkılarını paydaş sunumları ve son olarak iyi uygulama örnekleri olarak görülebilecek mesleki eğitim ve öğretim sağlayıcılarının ‘asıl mekanı” ziyaretleri ve sunumları takip etmiştir. Sunumların çoğunluğu daha sonra dağıtılabilecek spesifik belgelere dayanmıştır. Yapılan tartışmalar farklı ulusal görüşler ve akran ülkeler tarafından sunulan deneyimler arasında bazı karşılaştırmaların yapılmasını sağlamıştır. Ev sahibi ülke deneyimi özellikle katılımcıların kendi ulusal yaklaşımlarına ve Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesi’nin geçerliliğinin eleştirel bir sınamasına ayna tutma işlevini görmüştür.

 

  • Sonuç çıkarma

 

Her bir akran eğitimi gezisi katılımcıların bazı ön sonuçlar çıkarma imkânını bulduğu konunun toparlandığı bir oturumla sona ermiştir. Bu oturumlar Avrupa düzeyinde daha çok işbirliği potansiyelleri ve katılan ülkeler tarafından başlatılabilecek olası faaliyetlere yoğunlaşmıştır. Aynı zamanda, paylaşımlar Ortak Kalite Güvencesi Çerçevesi’nin daha çok sağlamlaşmasını ve mükemmelleşmesini sağlamıştır.

 

Öğrenilmesi gereken başlıca dersler her bir ak